Γιώργος Εμμανουήλ Λαζαρίδης

Οι συναυλίες που θα θυμάται για μια ζωή.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης, Γιώργος Εμμανουήλ Λαζαρίδης ανατρέχει πίσω στο χρόνο και διηγείται τις πέντε συναυλίες που τον σημάδεψαν εξηγώντας το λόγο που θα τις θυμάται για μια ζωή. Αυτές είναι οι ιστορίες τους.

Πρέπει να ήμουν περίπου 19 ετών. Μόνιμος κάτοικος Λονδίνου, φοιτητής στην Ακαδημία και επαγγελματίας καθώς παράλληλα έδινα ρεσιτάλ πιάνου. Θυμάμαι δύο γεγονότα τα οποία μου άλλαξαν τη θεώρηση του τι σημαίνει να είσαι επί σκηνής και να παίρνεις μαζί σου το κοινό. Και πώς αυτό μεταφράζεται στην προετοιμασία, αλλά και στην ανθρώπινη διάσταση, στην ευάλωτη και ενεργειακά πολύ έντονη κατάσταση που βρίσκονται ακόμα και μεγάλες προσωπικότητες όταν είναι στη σκηνή.

Είχα την τύχη να σπουδάζω με τον Alfred Brendel. Είχαμε καλλιεργήσει μια στενή φιλική σχέση, εκτός Ακαδημίας, η οποία είχε και πολλά δύσκολα σημεία. Ήταν μια ιδιάζουσα προσωπικότητα που ενώ είχε ακαδημαϊκότητα και φοβερά δομημένο τρόπο σκέψης –είναι ένα είδος Wikipedia για όποιον θέλει να καταλάβει πώς είναι δομημένο ένα μουσικό έργο- δεν μπορούσε να μεταδώσει με λόγια όλη αυτή τη γνώση. Μαλώναμε συχνά, γιατί εγώ ήμουν ένα παιδί που είχε μια πορεία πίσω του και ήθελε να επικοινωνήσει με το δάσκαλό του.

Πήγαινα συχνά σπίτι του και τον άκουγα την ώρα που μελετούσε. Μια φορά, λοιπόν, με κάλεσε στοχευμένα. Επί μία βδομάδα πήγαινα καθημερινά στο σπίτι του και ήμουν μέσα στο στούντιο του την ώρα που προετοιμαζόταν για μια συναυλία στο Festival Hall. Ήταν μια απίθανη εμπειρία γιατί -όντας ακροατής- μου γεννήθηκαν πάρα πολλές απορίες. Αυτό που άκουγα ήταν τόσο υπογραμμισμένο. Κάθε μουσική φράση ή απόφαση σαν να ήταν μεγεθυμένη εκατό φορές. Την ώρα που το άκουγα δε μου έβγαζε κανένα νόημα.

Στο τέλος της βδομάδας πήγα στο ρεσιτάλ του –όλο Schubert- στο Festival Hall. Μου ζήτησε να μην πάω στην πρόβα. Έχοντας στο μυαλό μου, λοιπόν, όλη την εμπειρία της βδομάδας, παρακολούθησα μία από τις ωραιότερες συναυλίες πιάνου στη ζωή μου. Για εμένα ήταν καταπληκτική γιατί κατάλαβα ότι η μουσική προετοιμασία σ’ έναν μεγάλο χώρο όπως αυτός είναι ίδια με εκείνη ενός ζωγράφου όταν δημιουργεί έναν πίνακα από τόσο κοντά ξέροντας ότι ο θεατής θα το δει από απόσταση: Η πινελιά που θα δεις από τα 20 εκατοστά, σου φαντάζει άσχετη με το υπόλοιπο, αν όμως πας 100 μέτρα πιο μακριά αντιλαμβάνεσαι ότι υπάρχει λόγος.

Murray-Perahia-03Ένα άλλο παρόμοιο παράδειγμα που θα θυμάμαι είναι ένα ρεσιτάλ πιάνου του Murray Perahia, τον οποίο έτυχε να παρακολουθήσω σε συναυλία του πάνω στη σκηνή. Δε θα ξεχάσω ποτέ την ενέργεια που ένιωσα έχοντας τόσο κοντά αυτόν τον άνθρωπο που είναι μια τεράστια προσωπικότητα στο αντικείμενό του, σε απόσταση 3 μέτρων και από πίσω του ένα κοινό 2.000 ατόμων.

Ήταν σαν να βλέπω τη διαδικασία στην οποία καλούμουν να συμμετέχω ενεργά τόσο συχνά ως πιανίστας. Ήμουν από την απέναντι πλευρά του πιάνου, σαν να ήμουν από την άλλη πλευρά του καθρέπτη: μπορούσα να δω τα χέρια του, να νιώσω την κίνηση. Να καταλάβω πώς αυτός ο άνθρωπος με την τόση εμπειρία ίδρωνε με τον ίδιο τρόπο που ιδρώνουμε όλοι ενώ τα χέρια του έτρεμαν όπως όλων μας. Ήμουν τόσο κοντά του κι ένιωσα πώς συγκεντρωνόταν, τον τρόπο που τον συνέπαιρνε η έμπνευση και πώς είχε ροή όλο αυτό. Ήταν φοβερό σχολείο.

mousaΚαθώς πέρασαν οι δεκαετίες, άρχισα να αντιλαμβάνομαι τη σπουδαιότητα της συνύπαρξης των νέων μουσικών ορχήστρας με επαγγελματίες μουσικούς. Αυτό σκοπεύουμε να κάνουμε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης με την ορχήστρα νέων MOYSA.
Ένα παιδάκι το οποίο ακόμα δεν έχει καταλάβει τις δονήσεις της σκηνής ξαφνικά θα βρίσκεται σ’ ένα σύνολο με παρόμοια όργανα και θα συνεργάζεται με ανθρώπους που είναι 20 και 30 χρόνια μεγαλύτεροι.

villageΜια άλλη εμπειρία που θα μου μείνει αξέχαστη ήταν η εκδήλωση που κάναμε με το έργο Music Circus του John Cage. Το ίδιο έργο είχε παρουσιαστεί και στο Μουσικό Χωριό, αλλά στο Μέγαρο απέκτησε άλλο νόημα. Στην πλατεία ενός χωριού μπορεί πιο εύκολα να φανταστεί κανείς μια κατάσταση όπου 20, 30 διαφορετικού τύπου ensemble και μουσικά σχήματα συνυπάρχουν και κάνουν μια κοινή συναυλία παίζοντας διαφορετικά κομμάτια ο καθένας ταυτόχρονα. Είναι σαν να πηγαίνεις σε μια έκθεση ζωγραφικής που αντί για πίνακες έχεις ολοκληρωμένες συναυλίες.

Είναι μια ιδιοφυής σύλληψη, η οποία μετατρέπει τη μουσική πράξη σε κοινωνικό γεγονός. Είναι σαν να μπαίνεις σε ένα δάσος γεμάτο ξωτικά που όλα έχουν τη θέση τους κι έχουν κάτι να πουν. Είναι φοβερή αίσθηση. Στο μουσικό χωριό έγινε σ’ ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Το να συμβεί στο Μέγαρο Μουσικής σ’ έναν χώρο που δεν είχε βαπτιστεί έως εκείνη τη στιγμή με αυτού του είδους το ρόλο είχε άλλο χρώμα.

Εκείνη την ημέρα αισθάνθηκα ότι έσπασαν πάρα πολλές γνώριμες πρακτικές. Μπήκαν θετικά ερωτηματικά για τον τρόπο που μπορούμε να λειτουργούμε όλοι μας και αναρωτηθήκαμε αν μπορεί αυτό να είναι η επόμενη μέρα στην καθημερινότητά μας. Και αποδείχτηκε στο χρόνο ότι μπορούσε και μπορεί. Από τότε έχουμε κάνει πάρα πολλά πράγματα με αυτή τη λογική και προς αυτή την κατεύθυνση, δηλαδή τη σύμπτυξη, τη συνεργασία διαφορετικών ειδών τέχνης κάτω από την ίδια στέγη.

Μια πολύ συγκινητική συναυλία στην οποία βρέθηκα και είχα την τιμή να βοηθήσω να δημιουργηθεί ήταν μια συναυλία progressive rock που κάναμε εδώ στο Μέγαρο σε συνεργασία με τα Δημήτρια. Φιλοξενήσαμε ένα από τα θρυλικά, αλλά όχι τόσο εμπορικά και γνωστά συγκροτήματα στον κόσμο, τους After Crying και κάναμε μια συναυλία σε συνεργασία με τη συμφωνική ορχήστρα του Δήμου

Θα μου μείνει αξέχαστη γιατί από μικρός ήμουν θαυμαστής της progressive rock. Θεωρώ ότι είναι μια από τις πιο υγιείς και ειλικρινείς εκφράσεις της κλασσικής μουσικής στο ροκ περιβάλλον κι έχει κλασική δομή χρησιμοποιώντας ηλεκτρικά μέσα. Ήταν μια μοναδική εμπειρία να νιώθω να παράγονται αυτοί οι ήχοι και αυτές οι δομές μπροστά μου.

Πέμπτη συναυλία-σταθμός: Πρόσφατα βρέθηκα στη Ρώμη για να συναντήσω τους εκπροσώπους από το El Sistema της Ιταλίας. Μ’ αυτή την ευκαιρία μπόρεσα και άκουσα μια συναυλία της ορχήστρας του El Systema της Βενεζουέλας όχι τη Simon Bolivar, αλλά του Carakas. Πραγματικά ήταν σκέτη έμπνευση. Να ξέρεις την ιστορία αυτού του συστήματος, να βλέπεις τα παιδιά που το αντιπροσωπεύουν μπροστά σου να παίζουν μουσική μ’ αυτόν τον τρόπο και να φαντάζεσαι πώς θα ήταν η ζωή τους αν δεν ήταν μέλη αυτής της προσπάθειας. Ήταν ίσως από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ζωής μου. Επειδή κινούμαστε προς αυτή την κατεύθυνση με την προσπάθεια που κάνουμε με την καινούργια ορχήστρα του Μεγάρου ήταν για εμένα ακόμα ένα σπουδαίο σχολείο.

Το κείμενο του Γιώργου Εμμανουήλ Λαζαρίδη δημοσιεύτηκε στο publiSHIT magazine http://publishitmagazine.gr/

(25)